Darowizna w rodzinie – podatek, kwoty wolne, zgłoszenie SD-Z2 i ulga podatkowa

Trzy grupy podatkowe i kwoty wolne od podatku w 2026 r.

Opodatkowanie darowizny zależy przede wszystkim od stopnia pokrewieństwa łączącego darczyńcę i obdarowanego. Kwoty wolne od podatku obowiązujące w 2026 roku kształtują się następująco:

Pamiętaj: Limit kwoty wolnej oblicza się sumując wartość wszystkich darowizn otrzymanych od tej samej osoby w okresie ostatnich 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiła ostatnia darowizna.

Grupa zerowa – pełne zwolnienie bez limitu kwotowego

W ramach I grupy podatkowej wyodrębniono tzw. zerową grupę podatkową. Należą do niej wyłącznie najbliżsi członkowie rodziny:

• Małżonek
• Zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki)
• Wstępni (rodzice, dziadkowie)
• Rodzeństwo
• Ojczym i macocha

Dla tej grupy ustawa przewiduje całkowite zwolnienie z podatku od spadków i darowizn, bez względu na kwotę i wartość przekazanego majątku.

Jak skorzystać ze zwolnienia w grupie zerowej? Obowiązek zgłoszenia SD-Z2

Aby skorzystać z zerowego podatku przy darowiźnie przekraczającej 36 120 zł od jednej osoby w ciągu 5 lat, należy spełnić dwa kluczowe warunki formalne:

• Zgłoszenie do Urzędu Skarbowego (SD-Z2): Złożyć formularz SD-Z2 do właściwego urzędu skarbowego w nieprzekraczalnym terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego (otrzymania darowizny).
• Udokumentowanie darowizny pieniężnej: Przekazanie pieniędzy musi być udokumentowane dowodem wpłaty na rachunek płatniczy obdarowanego w banku lub przekazem pocztowym. Darowizna pieniężna przekazana „do ręki” w gotówce nie korzysta ze zwolnienia powyżej limitu 36 120 zł!

Przełom od 7 stycznia 2026 r. – Przywrócenie terminu na zgłoszenie SD-Z2

Dotychczas przekroczenie 6-miesięcznego terminu na zgłoszenie darowizny (nawet z przyczyn losowych, np. ze względu na ciężką chorobę czy pobyt w szpitalu) powodowało nieodwracalną utratę prawa do zwolnienia i konieczność zapłaty podatku.

Od 7 stycznia 2026 r. weszła w życie kluczowa nowelizacja ustawy (art. 4c ustawy o podatku od spadków i darowizn). Pozwala ona podatnikowi na złożenie wniosku o przywrócenie terminu na złożenie SD-Z2, jeżeli uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Wniosek należy złożyć w ciągu 7 dni od ustania przyczyny opóźnienia, dołączając do niego zaległe zgłoszenie SD-Z2.

Darowizna w działalności gospodarczej (B2B) a PIT i VAT

Przedsiębiorcy często otrzymują lub przekazują składniki majątku w drodze darowizny. Oto jak wyglądają rozliczenia podatkowe w biznesie:

• Darowizna otrzymana przez przedsiębiorcę: Darowizna od grupy zerowej nie stanowi przychodu w podatku dochodowym (PIT). Jeśli składnik majątku ma służyć w firmie, wprowadzamy go do ewidencji środków trwałych. Amortyzacja takiego środka trwałego stanowi koszt uzyskania przychodu pod warunkiem, że darczyńca wcześniej dokonywał od niego odpisów amortyzacyjnych.
• Przekazanie towaru w darowiźnie (VAT): Jeżeli przedsiębiorca przekazuje towar, od zakupu którego odliczył podatek VAT, nieodpłatne przekazanie podlega opodatkowaniu VAT według wartości rynkowej towaru.
• KPiR w 2026 roku: W przypadku darowizny materiałów/towarów handlowych, wyksięgowania wartości w Podatkowej Księdze Przychodów i Rozchodów dokonać należy z kolumny 12 KPiR (od 2026 roku uległa zmianie numeracja kolumn w odniesieniu do lat ubiegłych).

Ulga na darowiznę w rocznym zeznaniu PIT

Warto odróżnić zwolnienie z podatku od darowizn od ulgi podatkowej w PIT:

• Darowizny przekazane bezpośrednio członkom rodziny nie dają prawa do odliczenia ich w rocznym PIT.
• Odliczeniu od dochodu/przychodu (do wysokości 6% dochodu/przychodu) podlegają wyłącznie darowizny przekazane na cel: organizacji pożytku publicznego (OPP), kultu religijnego, krwiodawstwa (130 zł za litr krwi) czy celów edukacji zawodowej.